Psilocybina — podstawy

Czym jest psilocybina

Psilocybina to naturalny alkaloid psychoaktywny występujący w kilkuset gatunkach grzybów, potocznie nazywanych grzybami halucynogennymi lub „magicznymi". Należy do klasycznych psychodelików, obok LSD, DMT i meskaliny. Sama psilocybina jest substancją nieaktywną. Po przyjęciu organizm szybko przekształca ją (defosforyluje) w psylocynę, która jest właściwym związkiem odpowiedzialnym za działanie.

Psylocyna strukturalnie przypomina serotoninę i działa głównie jako agonista receptora serotoninowego 5-HT2A w korze mózgu. Pobudzenie tych receptorów zmienia sposób, w jaki obszary mózgu komunikują się ze sobą, rozluźniając zwyczajowe wzorce aktywności. To tłumaczy charakterystyczne dla doznania poczucie nowości, zatarcie granic między ja a otoczeniem oraz nietypowe skojarzenia myślowe.

Grzyby zawierające psilocybinę

Psilocybinę produkuje wiele rodzajów grzybów, najczęściej z rodzajów Psilocybe, Panaeolus, Gymnopilus i Inocybe. Zawartość substancji czynnej różni się znacznie między gatunkami, a nawet między owocnikami tego samego zbioru.

• Psilocybe cubensis to najpowszechniej hodowany gatunek, stosunkowo łatwy w uprawie, o umiarkowanej sile.
• Psilocybe semilanceata (łysiczka lancetowata) rośnie dziko na łąkach i pastwiskach w klimacie umiarkowanym, w tym w Polsce. Mimo niewielkich rozmiarów należy do silniejszych gatunków.
• Psilocybe cyanescens wyróżnia się bardzo wysoką zawartością psilocybiny.

Wspólną cechą wielu z tych grzybów jest sinienie miąższu po uszkodzeniu, spowodowane utlenianiem psylocyny. Cecha ta bywa pomocna, ale nie wystarcza do pewnej identyfikacji.

Działanie i fazy doznania

Doznanie po psilocybinie zależy od dawki, indywidualnej wrażliwości, nastawienia i otoczenia. Po przyjęciu doustnym efekty zaczynają się zwykle po 20–60 minutach, szczyt przypada na 2–3 godzinę, a całość trwa od 4 do 6 godzin. Napar działa szybciej niż susz, bo substancja czynna jest już rozpuszczona.

Typowy przebieg można podzielić na fazy. Najpierw pojawia się faza wstępna: lekki niepokój żołądkowy, ziewanie, narastające napięcie i niekiedy nudności. Następnie wchodzi faza wznoszenia, gdy nasilają się zmiany percepcji. Po niej przychodzi szczyt z najgłębszymi efektami wizualnymi i emocjonalnymi, a na końcu łagodne opadanie i powrót do zwykłego stanu, często z poczuciem spokoju i zmęczenia.

Do typowych efektów należą zmiany wzrokowe (falowanie i „oddychanie" powierzchni, wzmocnienie kolorów, wzory geometryczne przy zamkniętych oczach), wzmożenie emocji, poczucie połączenia z otoczeniem, zmieniony odbiór czasu oraz skłonność do introspekcji i ponownego przemyślenia spraw osobistych. Przy wyższych dawkach mogą wystąpić silne doznania o charakterze mistycznym i rozpłynięcie poczucia własnego ja.

Skutki niepożądane to nudności i dyskomfort żołądkowy, rozszerzone źrenice, podwyższone tętno i ciśnienie, zaburzenia koordynacji oraz, przy trudnym przebiegu, lęk, dezorientacja i poczucie utraty kontroli. Tak zwany trudny trip jest nieprzyjemny, ale przy bezpiecznym otoczeniu zwykle ustępuje samoistnie.

Dawkowanie

Z powodu dużej zmienności zawartości psilocybiny w surowym materiale dawkowanie grzybów jest mniej przewidywalne niż w przypadku substancji syntetycznych. Poniższe zakresy odnoszą się orientacyjnie do suszonych Psilocybe cubensis i nie przekładają się wprost na inne gatunki, które bywają wielokrotnie silniejsze.

Poziom	Zakres (suszone P. cubensis)	Charakter
Mikrodawka	ok. 0,1–0,3 g	Poniżej progu percepcyjnego, brak typowego doznania
Niska	ok. 0,5–1,5 g	Zauważalna zmiana nastroju i percepcji, lekkie efekty wizualne
Średnia	ok. 2–3,5 g	Pełne doznanie psychodeliczne
Wysoka	powyżej 3,5 g	Intensywne, głębokie doznania, wyższe ryzyko trudnego przebiegu

Redukcja szkód

Psilocybina ma niską toksyczność fizjologiczną, a ryzyko związane z samą substancją jest niewielkie w porównaniu z wieloma innymi środkami. Większość zagrożeń wynika z okoliczności, a nie z farmakologii.

• Ostrożność u osób z predyspozycją do psychoz oraz w chorobie afektywnej dwubiegunowej, u których psychodeliki mogą wywołać epizod.
• Ryzyko interakcji z lekami, zwłaszcza z tymi wpływającymi na układ serotoninowy (część leków przeciwdepresyjnych może osłabiać lub modyfikować działanie, a w skrajnych przypadkach łączenie środków serotoninergicznych grozi zespołem serotoninowym).
• Unikanie łączenia z alkoholem i innymi substancjami, które utrudniają przewidzenie przebiegu.
• Bezpieczne otoczenie ogranicza ryzyko urazów wynikających z zaburzonej koordynacji i orientacji.
• Pewna identyfikacja gatunku przed spożyciem materiału ze zbioru własnego.

Napar („magiczna grzybowa")

Przygotowanie naparu zmniejsza dyskomfort żołądkowy, jaki niektórzy odczuwają po suszu, a działanie pojawia się szybciej, bo substancja jest już rozpuszczona w płynie. Orientacyjny przepis:

• Rozdrobnij lub zmiel grzyby, aby zwiększyć powierzchnię ekstrakcji.
• Umieść grzyby w garnku i zalej wodą tak, aby były całkowicie zakryte. Dodatek soku z cytryny lub kwasku obniża pH i może wspomóc przejście substancji do roztworu.
• Gotuj na małym ogniu przez ok. 30 minut, następnie odstaw do wystygnięcia.
• (Opcjonalnie) zamroź roztwór na jeden dzień. Kryształki lodu rozrywają ściany komórkowe, dzięki czemu więcej składników przechodzi do wywaru.
• Ponownie gotuj na małym ogniu przez ok. 10 minut i odstaw do wystygnięcia.
• Odciśnij grzyby i zostaw tylko wywar.
• Dla smaku możesz dodać cukru, miodu, kawy lub herbaty (np. imbirowej, która łagodzi nudności).

Napar pije się zwykle na pusty żołądek, co przyspiesza i wyostrza działanie. Cały efekt po naparze bywa nieco krótszy i bardziej gwałtowny w narastaniu niż po suszu. Gotowy wywar najlepiej zużyć od razu, ewentualnie przechować krótko w lodówce — roztwór szybko traci moc i może się psuć.